04:19 ICT Thứ tư, 08/12/2021

Liên kết site

Video

Thành viên

Thống kê truy cập

váy đẹp Đang truy cập : 63

Máy chủ tìm kiếm : 4

Khách viếng thăm : 59


2 Hôm nay : 2979

thoi trang nu Tháng hiện tại : 127965

1 Tổng lượt truy cập : 23725879

Trang nhất » Tin Tức » Địa chất - Khoáng sản

Đòi hỏi minh bạch trong khai thác tài nguyên khoáng sản

Thứ tư - 19/09/2012 08:36
Ngành khai khoáng đang có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, nó đã và đang bộc lộ những bất cập . Một trong những điểm quan trọng cần sớm khắc phục, đó là sự minh bạch trong hoạt động khai khoáng…
Lãng phí tài nguyên và lợi ích do thiếu minh bạch
Việt Nam là nước có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng với trên 5.000 mỏ và quặng hiếm của hơn 60 loại khoáng sản khác nhau. Trong đó, một số khoáng sản được dự báo có trữ lượng lớn như: boxit, titan, đá nguyên liệu xi măng, đất hiếm và đá vôi… Ngành công nghiệp khai thác khoáng sản Việt Nam đã hình thành từ rất lâu, đặc biệt là khai thác than được thực hiện trên 100 năm nay. Ngành dầu khí và khai thác khoáng sản thời gian qua đã phát triển rất nhanh, có đóng góp quan trọng đối với nguồn thu ngân sách và sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam.
Giai đoạn từ năm 2000 đến nay, đóng góp của ngành khai khoáng chiếm khoảng 10-11% GDP cả nước. Doanh thu từ xuất khẩu khoáng sản trong năm 2009 đạt khoảng 8,5 tỷ USD, trong đó từ dầu thô đạt 6,2 tỷ USD, chiếm tỷ trọng khá lớn trong thu ngân sách nhà nước (khoảng 25%). Ngành khai khoáng cũng tạo được việc làm ổn định cho người lao động, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp khác của đất nước.
Thực tiễn hoạt động ngành công nghiệp khai thác khoáng sản đã và đang bộc lộ nhiều bất cập, thiếu bền vững. Đó là tình trạng khai thác khoáng sản trái phép diễn ra khá phổ biến, gây thất thoát khoáng sản và nguồn thu ngân sách. Khai thác khoáng sản theo kiểu "dễ làm - khó bỏ", chưa sử dụng tổng hợp các loại khoáng sản trong quá trình khai thác, chế biến vẫn còn diễn ra khá phổ biến, gây tổn thất lớn. Nguồn lợi tài nguyên khoáng sản mà thiên nhiên "ban tặng" đôi khi rơi vào một số nhóm lợi ích thay vì cho cả một cộng đồng do cơ chế kiểm tra, giám sát của các cơ quan Nhà nước còn chưa chặt chẽ. Khai thác khoáng sản cũng đang để lại nhiều ảnh hưởng tiêu cực, khó khắc phục về môi trường và xã hội.
Các chuyên gia cho rằng, có rất nhiều lý do gây thất thoát như: Công nghệ khai thác lạc hậu, nhưng cái chính vẫn là do cơ chế. Chẳng hạn, tỷ lệ than bị thất thoát trong khai thác hầm lò của Việt Nam tới 40 - 60%, nghĩa là mất một nửa. Tình trạng này một phần do công nghệ khai thác lạc hậu, nhưng cũng có nguyên nhân là do chính doanh nghiệp không trung thực trong kê khai.
Tại Hội thảo về Đề án "Đánh giá việc quản lý mỏ và vai trò của cộng đồng về việc minh bạch hóa trong khai thác khoáng sản ở Việt Nam hiện nay" mới đây, TS. Nguyễn Thành Sơn, Giám đốc Ban quản lý các dự án than Đồng bằng Sông Hồng - Vinacomin cho rằng, việc hoạt động của Vinacomin đang được tổ chức theo mô hình liên kết "ngang" (bao gồm nhiều lĩnh vực có những sản phẩm không liên quan gì với nhau: Than, bô xít, sắt, titan, đồng, chì, kẽm, thiếc…) và với cơ chế hoạt động là "phối hợp kinh doanh" không minh bạch dẫn tới sự thất thoát rất lớn. Cụ thể, theo kế hoạch "Phối hợp kinh doanh" năm 2012 đã được Hội đồng thành viên Vinacomin thông qua, lợi nhuận trước thuế của tập đoàn là 6.280 tỷ đồng. Nếu Vinacomin được tổ chức theo mô hình liên kết "dọc" (như tất cả các đại gia về khoáng sản trên thế giới) và Vinacomin tuân thủ Luật Doanh nghiệp, từ bỏ "kế hoạch phối hợp kinh doanh" thì lợi nhuận trước thuế của riêng khai thác than trong kế hoạch năm 2012 là 10.542 tỷ đồng (tiêu thụ 45,5 triệu tấn than, trong đó có 13,5 triệu tấn than xuất khẩu; doanh thu tính theo giá bán than chưa có VAT là 67.233 tỷ đồng; giá thành than tiêu thụ có lãi vay là 1,2458 triệu đồng/tấn). Như vậy, chỉ riêng trong kế hoạch 2012 do không minh bạch về tổ chức, quản lý, nguồn thu từ khai thác và xuất khẩu than đã bị "bốc hơi" tới 4.262 (=10.542 - 6.280) tỷ đồng.
TS. Lại Hồng Thanh Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản (Tổng cục Địa chất và Khoáng sản) cho biết, trong quy định của pháp luật về khoáng sản thì Nhà nước thu từ hoạt động này chủ yếu từ thuế tài nguyên khoáng sản. Cơ chế thu - nộp thuế tài nguyên khoáng sản hiện nay là do doanh nghiệp tự kê khai sản lượng khoáng sản thực tế khai thác được hàng năm làm cơ sở tính thuế tài nguyên khoáng sản. Tuy nhiên, ngoại trừ dầu khí (được điều chỉnh bởi Luật Dầu khí) có thể giám sát, quản lý chặt chẽ được sản lượng khai thác hàng năm, thậm chí là hàng giờ thì việc giám sát sản lượng khai thác khoáng sản của các doanh nghiệp hiện nay gần như chưa thực hiện được. Trong thực tế, vì nhiều lý do khác nhau số liệu về sản lượng khoáng sản khai báo để tính thuế tài nguyên của nhiều doanh nghiệp chưa đúng với sản lượng thực tế khai thác. Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản gây thất thoát thuế tài nguyên khoáng sản, và cần phải có cơ chế có hiệu quả để minh bạch thông tin sản lượng khai thác khoáng sản thực tế của các doanh nghiệp.
Đồng thời, cơ chế buộc chính quyền địa phương phải công khai các khoản đầu tư, đóng góp của DN với địa phương còn thiếu nên cho dù những khoản được thu và sử dụng đúng, song vẫn không giải tỏa mối hoài nghi từ phía DN. Nhiều khi người dân địa phương chưa thấy mình được hưởng lợi gì từ các DN làm ăn chính đáng này, nhưng lại thấy ngay các khoản lợi cá nhân nếu tham gia cùng với những đối tượng khai thác trái phép...
 
 

Cần nâng cao tính minh bạch
Để nguồn lợi từ việc khai thác khoáng sản được sử dụng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước; được điều tiết hài hòa giữa ba chủ thể "Nhà nước - Doanh nghiệp - Người dân" thì việc củng cố thể chế chính sách nói chung và minh bạch hóa các thông tin về nguồn thu - chi và các hoạt động khác của ngành công nghiệp khai thác khoáng sản là cần thiết. Một trong những giải pháp nhằm khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản mà một số quốc gia trên thế giới thực hiện là tham gia thực thi Sáng kiến Minh bạch trong ngành công nghiệp khai khoáng (Extractive Industries Transparency Initiative - EITI).
Sáng kiến mà EITI đưa ra là: "Phải đảm bảo được sự điều tiết hài hòa giữa ba chủ thể Nhà nước - Doanh nghiệp - Người dân, thì việc củng cố thể chế chính sách nói chung và minh bạch hóa các thông tin về nguồn thu - chi và các hoạt động khác của ngành công nghiệp khai thác khoáng sản là cần thiết". EITI cũng chỉ ra rằng, ngoài những nỗ lực gần đây như sửa đổi, bổ sung Luật Dầu khí và Luật Khoáng sản, Việt Nam cũng nên cân nhắc nghiên cứu và tham gia vào các hành động chung toàn cầu, trong đó có việc tham gia thi sáng kiến minh bạch trong ngành công nghiệp khai khoáng.
Hiện Việt Nam đã xây dựng được một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tương đối đầy đủ về khai thác khoáng sản, dầu khí bao gồm các quy định về thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng và quản lý thu - chi ngân sách. Một trong những khâu quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch là cần phải có một cơ chế quản lý, giám sát hoạt động khai thác hợp lý, có hiệu quả…

Tác giả bài viết: www.monre.gov.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

hệ thống xông hơi, massage sơn nhà, lăn sơn bả matit gia công cơ khí dong phuc Máy làm đá mini may lam da buffet hải sản nắp hố ga đầu cáp ngầm 24kv